MITHO HOTEL
Melinas Merkouri 5
Loutra Edipsou Evia T.K. 34 300
Tel:+30 698 326 3530
Tel: +30 22260 22780
ΙΕΡΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΡΩΣΟΥ
Ένα από σημαντικότερα προσκυνήματα όχι μόνο της Εύβοιας αλλά και ολόκληρου του ελληνισμού είναι ο ναός του Αγίου Ιωάννη Ρώσου που βρίσκεται στο Προκόπι Βορείου Εύβοιας. Στο ναό φιλοξενείται το σεπτό σκήνωμα του αγίου Ιωάννη Ρώσου, που το μετέφεραν στη νέα πατρίδα τους το 1925 οι ξεριζωμένοι Προκοπιείς πρόσφυγες από την Καππαδοκία. Χιλιάδες είναι οι επισκέπτες – προσκυνητές που επισκέπτονται τον Άγιο, ιδιαίτερα την ημέρα εορτασμού τους στις 27 Μαϊου. Οι χριστιανοί από κάθε περιοχή προστρέχουν να τον προσκυνήσουν και να επικαλεστούν τη βοήθεια του στις δύσκολες στιγμές. Πλήθος πιστών την παραμονή της εορτής του αγίου – 26 Μαίου- αλλά και ανήμερα πηγαίνουν με τα πόδια στον ιερό ναό να προσκύνήσουν, καλύπτοντας αποστάσεις 30 έως 50 χιλιομέτρων, δείγμα της ζωντανής πίστης τους.Το Προκόπι απέχει περίπου 50 χλμ. από την πόλη της Χαλκίδας πρωτεύουσα της Εύβοιας, ταξιδεύοντας σε μια στην μαγευτική, γραφική και δασώδης διαδρομή.
Ο Όσιος Ιωάννης Ρώσος
Ο Όσιος Ιωάννης γεννήθηκε στηΡωσία το πιθανότερο το 1690, και αυτό εικάζεται γιατί υπηρετούσε ως Στρατιώτης το 1711 στο Ρωσοτουρκικό πόλεμο (1711-1718) επί μεγάλου Πέτρου της Ρωσίας. ΣΕ ένα από τους πολέμους ο Ιωάννης πιάστηκε αιχμάλωτος από τους Τατάρους οι οποίοι τον πούλησαν σε ένα Οθωμανό αξιωματικό Ίππαρχο, ο οποίος καταγόταν από το Προκόπιο της Μ. Ασίας, ένα χωριό κοντά στη Καισάρεια της Καππαδοκίας, στο οποίο τον πήρε μαζί του.
Εκεί ο Ιωάννης αντιμετωπίζει πολλά δεινά από τους Τούρκους που τον αποκαλούσαν ”Κιαφέρ Γιουβάν” (άπιστος Γιάννης). Τον χτυπούν, τον κλοτσούν και τον βασανίζουν με κάθε τρόπο. Υπομένει τα βασανιστήρια, τη δουλεία και την κακομεταχείριση με υπομονή, πίστη, προσευχή, άσκηση, νηστεία και αγρυπνίες. Με το πέρασμα του χρόνου η ευγενική ψυχή του Ιωάννη και η γεμάτη αγάπη συμπεριφορά του, μαλακώνει την καρδιά του Αγά και της συζύγου του, με αποτέλεσμα να μείνει ήσυχος από τις υποσχέσεις και τις απειλές.
Πολλά είναι τα θαύματα που αναφέρονται από Χριστιανούς και Τούρκους κατά την διάρκεια της ζωής του Ιωάννη. Οι Τούρκοι έκπληκτοι πλέον τον αποκαλούν ”βελή” άγιο.
Ασθενεί και προαισθανόμενος το τέλος του ειδοποιεί τον Ιερέα και εκείνος του πηγαίνει την Θεία Κοινωνία μέσα σε ένα μήλο. Η Θεία Κοινωνία κάθε Σάββατο ήταν η μεγάλη του ξεκούραση. Σε ηλικία 40 ετών στις 27 Μαΐου του 1730 αφού κοινώνησε , καταπονημένος από τις κακουχίες παρέδωσε το πνεύμα του. Οι Ιερείς και Πρόκριτοι Χριστιανοί με άδεια του Τούρκου παίρνουν το σώμα του, το σηκώνουν στον ώμο και με ευλάβεια και προσοχή το ενταφιάζουν στο χριστιανικό νεκροταφείο του Τσα-Γερή.
Το Νοέμβριο του 1733 ο Όσιος εμφανίζεται στον ύπνο του ιερέα, που τον εξομολογούσε και τον κοινωνούσε τα Άχραντα Μυστήρια. Του λέει με τη χάρη του Θεού πως το σώμα του μετά από τρία και μισή χρόνια μέσα στο τάφο έχει μείνει ακέραιο, ολόκληρο, άφθαρτο και να το βγάλουν για να είναι μαζί τους ως ευλογία του Θεού στους αιώνες. Ο ιερέας παρουσιάζει μια διστακτικότητα και έτσι κατά θεία παραχώρηση εμφανίζεται μια στήλη φωτός η οποία φωτίζει τον τάφο τού Οσίου σαν πύρινος στύλος. Έτσι οι Χριστιανοί ανοίγουν τον τάφο, και μεταφέρουν το ιερό του λείψανο στο Ναό όπου αγρυπνούσε ο Όσιος. Έκτοτε πλήθος Χριστιανών και Τούρκων προσκυνούσαν τον Όσιο. Πολλοί κάτοικοι του Προκοπίου αλλά και των γύρων περιοχών ευεργετήθηκαν από τη χάρη του Αγίου. Ο αποκαλούμενος από τους Τούρκους “κιαφέρ Γιουβάν” έγινε πια “Ασίζ Γιουβάν” (Άγιος Ιωάννης).
Σε μία εσωτερική σύρραξη μεταξύ Σουλτάνου και Ιμπραήμ της Αιγύπτου ο απεσταλμένος Πασάς του Σουλτάνου, Οσμάν, καίει το Ιερό Λείψανο για να εκδικηθεί τους Χριστιανούς. Οι Τούρκοι αφού πετούν το Ιερό Λείψανο στην πυρά, το βλέπουν να κινείτε μέσα σε αυτήν. Τρομοκρατημένοι εγκαταλείπουν το έργο τους. Την άλλη μέρα οι Χριστιανοί μετά την αποχώρηση των Τούρκων ανασηκώνουν τις στάχτες και τα αποκαΐδια, και βρίσκουν το Ιερό Λείψανο ανέπαφο, να είναι ευλύγιστο και μυρωμένο, του έμεινε μόνο το μαύρισμα από τους καπνούς και το πύρωμα.
Στην ανταλλαγή των πληθυσμών Ελλάδος-Τουρκίας, το έτος 1924, οι Έλληνες πρόσφυγες παίρνουν τα λιγοστά τους Θρησκευτικά κειμήλια και το Ιερό Σκήνωμα του Αγίου και ύστερα από μακρύ ταξίδι φτάνουν στη Χαλκίδα. Παραμένει εκεί μέχρι να κτιστεί ναός στο νέο χωριό το Νέο Προκόπι.
Η εορτή του Οσίου Ιωάννου του Ρώσου είναι στις 27 Μαΐου, μέρα κατά την οποία τελείτε και μεγαλοπρεπείς λιτάνευση του σκηνώματος του. Χιλιάδες είναι οι επισκέπτες προσκυνητές που συρρέουν για να τιμήσουν και να προσκυνήσουν τον Άγιο.
Από το 1962 από απλός προσκυνηματικός Ναός μετετράπη σε Ευαγές Ίδρυμα. Λειτουργεί ξενώνας για την φιλοξενία των επισκεπτών- προσκυνητών. Και πέντε μεγάλα ιδρύματα Δύο ορφανοτροφεία, ένα γηροκομείο ένα οικοτροφείο και παιδικές κατασκηνώσεις.
ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΗΛΙΩΝ
Στη βόρεια Εύβοια και σε απόσταση 15 χιλιομέτρων από την πόλη της Αιδηψού βρίσκεται η ιστορική μονή του Αγίου Γεωργίου Ηλίων. Σε μια περιοχή μαγευτικής φυσικής ομορφιάς, σε μια μεγάλη χαράδρα που σχηματίζεται στη ΝΔ πλευρά του όρους Τελέθριο με θέα στο Βόρειο Ευβοϊκό, το ιστορικό μοναστήρι μετρά πολλούς αιώνες ιστορίας.
Το μοναστήρι κτίστηκε πάνω στα ερείπια αρχαίου ναού αφιερωμένου στο θεό Απόλλωνα, ο οποίος ήταν θεός του Ηλίου και του Φωτός, Μάλιστα η ονομασία της Μονής «Ήλια» φαίνεται πως προέρχεται από παραφθορά του τοπωνυμικού « ηλιεία » που, σύμφωνα με τον Στράβωνα, σήμαινε τον τόπο όπου υπήρχε βωμός ή μαντείο του Απόλλωνα.
Για την ακριβή όμως χρονολογία ιδρύσεως της μονής δεν σώζονται επίσημα έγγραφα, ούτε παραδόσεις. Από συγκεκριμένες καταγραφές προκύπτει, πως η μονή βρίσκεται στη θέση αυτή τουλάχιστον από το 1521, ημερομηνία συγγραφής του Βιβλίου Ναυσιπλοΐας (Bahriye) του Τούρκου περιηγητή PiriReis, στο οποίο καταχωρείται στο χάρτη της σελίδας 20 η ύπαρξη μονής με το όνομα Άγιος Γεώργιος στη θέση που βρίσκεται σήμερα. Ένα άλλο μεταγενέστερο στοιχείο είναι το μοναχολόγιο της μονής με πλήρη κατάλογο των μοναχών, που τηρείται από το 1790.
Επί τουρκοκρατίας το μοναστήρι προσέφερε εθνικές υπηρεσίες στον υπόδουλο ελληνισμό, όπως άλλωστε και οι περισσότερες μονές. Οι μοναχοί του, που σε περιόδους ακμής του έφθαναν τους 350, ήταν δάσκαλοι και πνευματικοί πατέρες όλης της περιοχής.
Η μονή εξ αιτίας του μεγάλου της πλούτου έγινε πολλές φορές στόχος ληστρικών επιδρομών στην περίοδο της Τουρκοκρατίας. Την μεγαλύτερη όμως καταστροφή της υπέστη μετά την αποτυχία της επανάστασης στην Εύβοια, μετά την προσωρινή απελευθέρωση του βόρειου τμήματος, και τον θάνατο του Αγγελή Γοβιού το 1822. Η ανακατάληψη της Εύβοιας συνοδεύτηκε από σφαγές και καταστροφές. Η Βόρεια Εύβοια ερημώθηκε. Οι μοναχοί εγκατέλειψαν το μοναστήρι, αφού πήραν ό,τι πολυτιμότερο μπορούσαν να μεταφέρουν και πέρασαν στη Στερεά Ελλάδα. Τα κειμήλια που απέμειναν κάηκαν μαζί με το μοναστήρι ή λεηλατήθηκαν από τους επιδρομείς. Μετά την απελευθέρωση της Εύβοιας οι μοναχοί επέστρεψαν στο μοναστήρι και αποκατέστησαν τις καταστροφές.
Μετά τον ελληνογερμανικό πόλεμο του 1940 το μοναστήρι υπέστη τις συνέπειες της εμφύλιας σύγκρουσης με την εκτέλεση του ηγούμενου Γρηγορίου Φωτίου στα τέλη του 1943.
Ο ναός του Αγίου Γεωργίου της μονής, μια τρίκλιτος βασιλική, διατηρεί την βυζαντινή του αρχιτεκτονική. Ο νάρθηκας (πρόναος) συμπληρώθηκε μετά την επανάσταση του 1821 με δεύτερο νάρθηκα σε ένα είδος παρεκκλησιού, στο οποίο υπάρχει μικρός υπόγειος ναός αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Στο εξωτερικό του η κύρια είσοδός του κοσμείται από χρωματιστά σμαλτωμένα πιατάκια με ανθρωπόμορφες παραστάσεις, τα λεγόμενα «φαγεντιανά». Ο ναός στερείται τοιχογραφιών. Ίχνη τοιχογραφίας υπάρχουν μόνο στον Παντοκράτορα του τρούλου, ό,τι απέμεινε από την υγρασία και τη φωτιά. Ο τρούλος στηρίζεται σε δύο μαρμάρινους κίονες με κιονόκρανα αρχαϊκού τύπου.
Το τέμπλο του ναού είναι ξυλόγλυπτο και παλαιότερα ήταν επιχρυσωμένο. Παρουσιάζει αγγέλους, πτηνά και φυτικό διάκοσμο. Στα θωράκια (ποδιές) είναι σκαλισμένες παραστάσεις από την Παλαιά Διαθήκη. Στα ψηλότερά του μέρη θαυμάσια ποικίλματα καταλήγουν στα «λυπηρά». Στο υπέρθυρο της εισόδου της προθέσεως μια επιγραφή μας γνωστοποιεί τα ονόματα των ταγιαδόρων που το έφτιαξαν.
Η εικονογραφία του ναού χωρίζεται σε τρεις ενότητες: στις δεσποτικές εικόνες, στις μικρογραφίες και στη ζώνη του σταυρού. Ξεχωρίζει η εικόνα του Αγίου Γεωργίου του τροπαιοφόρου διαστάσεων 110×40 εκατοστά που παρουσιάζει τον Άγιο καθήμενο σε θρόνο με στολή βυζαντινού στρατηλάτη και γύρω του σκηνές από τα μαρτύριά του.
Πάνω από την ωραία πύλη υπάρχει επιγραφή που φέρει την ημερομηνία «Ιούλιος 1834». Ωστόσο όταν το 1966 ο Γ. Αναστόπουλος επισκέφθηκε τη μονή ανακάλυψε στη βόρεια πλευρά του ναού μεγάλο τμήμα βυζαντινής τοιχογραφίας κάτω από παχύ στρώμα σοβά, γεγονός που τον οδήγησε στο συμπέρασμα πως ο σημερινός ναός της μονής Ηλίων είναι ο ίδιος από κατασκευής του, δηλαδή ο βυζαντινός. Αν λάβουμε μάλιστα υπόψη ότι η τέχνη της βυζαντινής αγιογραφίας άνθισε στη Βόρεια Εύβοια κατά την μεταβατική περίοδο μεταξύ 1550-1650 μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η μονή και ο ναός υπάρχουν από τότε.
Μετά την είσοδο της μονής στο δεξί μέρος υπάρχει μικρός ναός του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου. Στη μονή φυλάσσονται αρκετά λείψανα αγίων. Στο ναό υπάρχουν τρεις περίτεχνοι σταυροί, ένα επίχρυσο και ένα αργυρό δισκοπότηρο (1713). Πολύτιμο κειμήλιο αποτελεί ένα αργυρό και επίχρυσο σμαλτωμένο ευαγγέλιο που κοσμείται από ογδόντα έναν πολύτιμους λίθους και απεικονίσεις εβδομήντα τριών αγίων και προφητών με επιγραφή κατασκευής 1745. Ήταν γραμμένο σε χειρόγραφα σε μεμβράνη, το οποίο αποσπάστηκε και φυλάσσεται στο βυζαντινό μουσείο Αθηνών με αριθμό 40.
Από το 1971 η μονή μετετράπη σε γυναικεία.
ΜΟΝΗ ΟΣΙΟΥ ΔΑΥΪΔ
Η μονή του Οσίου Δαυίδ βρίσκεται στη βόρεια Εύβοια και είναι ένα από τα πιο γνωστά και πολυσύχναστα μοναστήρια της Ελλάδας. Η δημοφιλία του οφείλεται εν πολλοίς στην προσωπικότητα του χαρισματικού μοναχού που υπήρξε ηγούμενός της ως το τέλος της ζωής του. Πρόκειται για τον Γέροντα Ιάκωβο Τσαλίκη, στην μεσολάβηση του οποίου αποδίδονται πλήθος μαρτυρίες ανακούφισης του ανθρώπινου πόνου. Ακόμα και μετά το θάνατό του (1991) προσέρχονται στη μονή ειδικά τα σαββατοκύριακα εκατοντάδες πιστών να προσκυνήσουν τον τάφο του και να ζητήσουν βοήθεια στα προβλήματά τους.
Ο Ιάκωβος Τσαλίκης, μοναχός αρχικά και αργότερα ηγούμενος της μονής μέχρι το 1991, γεννήθηκε το 1920 στο Λίβισι της Μάκρης της Μικράς Ασίας από εύπορη και χριστιανική οικογένεια, που ήλθε στη Ελλάδα δύο χρόνια αργότερα, λόγω του μεγάλου ξεριζωμού και μεγάλωσε ως τα 30 του χρόνια στο μικρό χωριό της Φαράκλας του δήμου Κηρέως. Υπήρξε ένας χαρισματικός άνθρωπος γνωστός σε όλη την Ελλάδα, γιατί διέθετε το χάρισμα, που διαθέτουν κάποιοι απλοί άνθρωποι που θεωρούνται μεσολαβητές μεταξύ Θεού και ανθρώπων. Στο πρόσωπό του αποδίδονται πλήθος Θείων και ανθρωπίνων επεμβάσεων προς ανακούφιση του ανθρώπινου ψυχικού και σωματικού πόνου. Για τον λόγο αυτό ο Γέροντας Ιάκωβος λατρεύτηκε σαν άγιος, όταν ακόμα βρισκόταν στη ζωή.
Αγιοκατάταξη
Η Αγία και Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου, που συνεδρίασε στο Φανάρι υπό την προεδρία του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, αποφάσισε την Δευτέρα 27 Νοεμβρίου 2017 την αγιοκατάταξη του Αρχιμανδρίτου Ιακώβου Τσαλίκη, εκ Λιβισίου της Μικράς Ασίας, Ηγουμένου της εν Β.Ευβοία Μονής Οσίου Δαυΐδ (1920-1991). Η μνήμη του Αγίου Ιακώβου Τσαλίκη ορίσθηκε στις 22 Νοεμβρίου εκάστου έτους.
Η μονή βρίσκεται απέναντι από το χωριό Δρυμώνας στους πρόποδες των βουνών «Καβαλάρη» και «Ξηρού όρους» σε απάνεμη και πανέμορφη τοποθεσία. Η πρόσβαση στη μονή γίνεται από την διασταύρωση Αιδηψού Λίμνης, λίγο έξω από τις Ροβιές, που απέχει 22 χιλιόμετρα από την Αιδηψό και 10 από τη Λίμνη στον δρόμο προς Βουτά και Ιστιαία. Σε λιγότερο από 500 μέτρα ανηφορίζοντας προς Ιστιαία συναντάμε την διασταύρωση που οδηγεί ύστερα από 12 χιλιόμετρα στη μονή και στη συνέχεια στο χωριό Δρυμώνα. Στη διαδρομή υπάρχουν καταρράκτες μέσα σε πεύκα και έλατα με εύκολη πρόσβαση από σκαλοπάτια και τσιμεντόστρωτα μονοπάτια.
Η είσοδός της μονής είναι τοξωτή και εκτείνεται σε τέσσερις πλευρές με ισόγεια και ανώγεια, όπου υπάρχουν τα κελιά των μοναχών, ξενώνες, ηγουμενείο, αίθουσα υποδοχής επισήμων, βιβλιοθήκη, τραπεζαρία, κουζίνα, αποθήκες και βοηθητικοί χώροι. Ο ναός της μονής αφιερώθηκε από τον κτήτορά της, τον Όσιο Δαυίδ, στην Μεταμόρφωση του Σωτήρος, μέρα πανηγυρισμού της, όπως και η 1η Νοεμβρίου στη μνήμη του Γέροντος Οσίου Δαυίδ.
Ο Όσιος Δαυίδ
Ο Όσιος Δαυίδ γεννήθηκε στα τέλη του 15ου αιώνα. Περιηγήθηκε σε μονές της Θεσσαλίας και μόνασε στη Μεγίστη Λαύρα του Αγίου Όρους. Υπήρξε ηγούμενος στη μονή Βαρνάκοβα. Για μεγάλο διάστημα μόνασε στο βουνό ανάμεσα στον Παρνασσό και στη Γκιώνα με λίγους μοναχούς. Κρατήθηκε από τους Τούρκους με την κατηγορία της φυγάδευσης κυνηγημένων χριστιανών. Μετά την απελευθέρωσή του ήλθε στην Εύβοια και ίδρυσε περί το 1550 το μοναστήρι πάνω στα ερείπια του προϋπάρχοντος βυζαντινού ναού της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος. Ο Όσιος Δαυίδ ασκήτευε εκεί απομονωμένος σε ένα κελί που σήμερα είναι το ξωκλήσι του Αγίου Χαραλάμπους. Λέγεται πως ο ίδιος έχτισε με τα χέρια του τον ογκώδη πύργο που σώζεται ως σήμερα στη μονή Γαλατάκη για να προστατέψει τους μοναχούς από τις επιθέσεις των πειρατών.
Η μονή είχε τιμηθεί με αυτοκρατορικούς τίτλους, οι οποίοι όμως καταστράφηκαν κατά την πυρπόλησή της από τους Τούρκους το 1824, για να εκδικηθούν την συμμετοχή της στον αγώνα. Κατά την διάρκεια της Επανάστασης του 1821 η μονή συνέβαλε στον αγώνα κατά του τουρκικού ζυγού. Σώζεται έως σήμερα χειρόγραφο του Αγγελή Γοβιού, ο οποίος δανείστηκε χίλια γρόσια για τις ανάγκες του αγώνα. Ηγούμενος ήταν τότε ο Ιωακείμ Σταματίου ή Γεροντιανός, η δράση του οποίου ήταν γνωστή. Αφού έλαβε μέρος στην Επανάσταση πολεμώντας ο ίδιος αλλά και βοηθώντας υλικά τον αγώνα με χρήματα της μονής.
Το 1833 μετά την ένταξη της Εύβοιας στο νέο ελληνικό κράτος πάνω στα θεμέλια του κατεστραμμένου ναού της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος κτίζεται νέος για να ξαναγκρεμίσει, μάλλον από σεισμό. Ο ναός που υπάρχει σήμερα κτίστηκε το 1877.
Στο εσωτερικό του υπάρχουν βυζαντινές εικόνες φιλοτεχνημένες στο Άγιο Όρος. Σε περίτεχνη λειψανοθήκη φυλάσσονται τα ευωδιάζοντα άγια λείψανα του Οσίου Δαυίδ καθώς και το θυμιατό, το πετραχήλι και η ράβδος του.
Αξιόλογο μεταβυζαντινό μνημείο αποτελεί το παρεκκλήσι που σχηματίζουν η ανατολική και η νότια πτέρυγα της μονής σε μια μικρή υπόγεια κατακόμβη σκαλισμένη στο βράχο.
ΜΟΝΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΟΥ(Αγίας Ειρήνης)
Είναι νεοσύστατη γυναικεία μονή, μετόχι της μονής Αγίου Γεωργίου, που ανήκει στο Δήμο Αιδηψού και βρίσκεται σε απόσταση δύο χιλιομέτρων από την διασταύρωση που υπάρχει στο δέκατο χιλιόμετρο της επαρχιακής οδού Αιδηψού-Λίμνης. Η μονή διατηρεί την παραδοσιακή βυζαντινή λιτότητα και επιβάλει το συναίσθημα της κατάνυξης και της γαλήνης στον προσκυνητή.
ΜΟΝΗ ΓΑΛΑΤΑΚΗ (Αγίου Νικολάου)
Εκεί που οι δυτικές βουνοπλαγιές του Κανδηλιού συναντούν τις ακτές του βόρειου Ευβοϊκού και 12 χιλιόμετρα από την μαγευτική πόλη της Λίμνης, βρίσκεται η γυναικεία μονή του Αγίου Νικολάου ή Γαλατάκη. Σύμφωνα με την ιστορία της μονής αυτή έχει κτισθεί στη θέση που κατά την αρχαιότητα βρισκόταν ο ναός του Αιγαίου Ποσειδώνα, άποψη που στηρίζεται τόσο στις περιγραφές αρχαίων κειμένων, όσο και στην ύπαρξη υλικού από αρχαία κτίσματα, που χρησιμοποιήθηκε στην ανέγερση του καθολικού της. Υπήρξε τακτική των πρώτων χρόνων του Χριστιανισμού οι αρχαίοι ναοί να μετασχηματίζονται σε χριστιανικούς. Στην περίπτωση της μονής Γαλατάκη ο Ποσειδώνας έδωσε κατ` αντιστοιχία τη θέση του στον Άγιο Νικόλαο τον προστάτη των ναυτικών. Από τον αρχαίο ναό σώζονται σήμερα μόνο τέσσερις σπονδυλωτοί κίονες με αρχαϊκά κιονόκρανα που στηρίζουν τον τρούλο και δύο μονολιθικοί στον νάρθηκα. Στην περιοχή αυτή πολλοί μελετητές τοποθετούν την αρχαία πόλη των Αιγών. Ο Στράβων υποστηρίζει πως ο Όμηρος αναφέρεται στις Αιγές της Εύβοιας, όταν λέει πως ο Ποσειδώνας ήρθε στις Αιγές, όπου στο βάθος της θάλασσας βρισκόταν το παλάτι του.
Για το όνομα της μονής «Γαλατάκη» υπάρχουν διάφορες εκδοχές. Η επικρατέστερη αναφέρεται σε κάποιον πλοίαρχο από το Γαλατά της Κωνσταντινούπολης, ο οποίος ενδεχομένως να λεγόταν και Γαλατάκης, ο οποίος σώθηκε από τον κίνδυνο να ναυαγήσει χάρη στην επέμβαση του Αγίου του οποίου ο πλοίαρχος γνώριζε την ύπαρξη του ναού του εκεί. Αφού προσκύνησε στην ερειπωμένη μονή αποφάσισε την ανοικοδόμησή της και έζησε εκεί σαν μοναχός όλη την υπόλοιπη ζωή του.
Η προέλευση της επωνυμίας «Γαλατάκη» αναφέρεται για πρώτη φορά σε Σουλτανικό ορισμό του 1503 και σε άλλα τουρκικά έγγραφα, ενώ στα Πατριαρχικά σιγίλια ποικίλλει μεταξύ της επωνυμίας και του τοπωνυμίου «εν τω Γαλατάκη» ή «του εν Γαλατάκη» (σιγίλια 1572,1764). Το 1572 ο Πατριάρχης Κύριλλος αποκαλεί τη μονή «Βασιλικόν Σταυροπηγιακόν Μοναστήριον» διότι αυτή υπαγόταν πάντα στον Πατριάρχη της Κωνσταντινούπολης. Το 1205 όταν δόθηκε ως τιμάριο από τον Βονιφάτιο τον Μονφερατικό ολόκληρη η Εύβοια στον Ιάκωβο τον Αβένσιο η μονή υπήρχε και βρισκόταν σε μεγάλη ακμή. Στην διάρκεια της Φραγκοκρατίας υπέστη πολλές ζημιές μέχρι που ερημώθηκε μετά την τουρκική εισβολή του 1470 και έως το 1503 οπότε άρχισε πάλι να ακμάζει.
Η αγιογράφηση του ναού της έγινε σύμφωνα με τους περισσότερους βυζαντινολόγους κατά την περίοδο 1546-1586. Στα 1819 η μονή καταλαμβάνεται από Τούρκους που εγκαθίστανται εκεί και εκμεταλλεύονται τα κτήματά της, έως το Μάιο του 1821 που άρχισε η επανάσταση στη Λίμνη. Τότε την εγκαταλείπουν, αφού πρώτα την πυρπολούν.
Μετά την ένταξη της Εύβοιας στο νέο ελληνικό κράτος η μονή αρχίζει και πάλι να ανθίζει. Για αρκετές δεκαετίες είναι εύρωστη οικονομικά μέχρι τη στιγμή που η αδράνεια και η κακή διαχείριση κάποιων ηγουμένων σήμανε την οικονομική της αποδυνάμωση. Στα 1898 ο ναός της μονής υπέστη ανεπανόρθωτες καταστροφές στην αγιογράφησή του, στην προσπάθεια να αποκατασταθούν οι ζημιές που προκλήθηκαν από το σεισμό του 1894.
Κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου η μονή είναι σχεδόν εγκαταλελειμμένη ως το 1946. Τότε μετατρέπεται σε γυναικεία. Το 1948 στον εμφύλιο εγκαταλείπεται. Από το 1950 αρχίζει πάλι να προοδεύει και στο χώρο της αρχίζει να λειτουργεί ορφανοτροφείο και δημοτικό σχολείο. Διατηρεί εξαιρετική βιβλιοθήκη όπου εκτός των βιβλίων υπάρχουν ιστορικά έγγραφα, πατριαρχικά σιγίλια, σουλτανικά φιρμάνια και άλλα σημαντικά έγγραφα για την ιστορία της μονής. Γιορτάζει στις 6 Δεκεμβρίου και στις 20 Μαΐου επέτειο της ανακομιδής των λειψάνων του Αγίου Νικολάου.
Η σημερινή εικόνα της μονής
Το καθολικό της μονής είναι ένας σταυροειδής με τέσσερις κίονες και τρεις κόγχες ναός με νάρθηκα, που στον νότιο τοίχο του έχει προσαρτηθεί παρεκκλήσιο αφιερωμένο στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο. Στο καθολικό φυλάσσονται σε λειψανοθήκες λείψανα αγίων. Από το παρεκκλήσιο υπάρχει μυστική δίοδος που οδηγεί σε κρυψώνα στην οροφή του κτηρίου, που χρησίμευε ως καταφύγιο των μοναχών κατά τις μουσουλμανικές διώξεις. Το καθολικό χτισμένο το 1576 αγιογραφήθηκε το 1586. Στην κεντρική κόγχη του Ιερού γύρω από το θυσιαστήριο διασώζεται η κάτω ζώνη, όπου εικονίζονται ιεράρχες με ευχές της θείας λειτουργίας. Στη μεσαία ζώνη ιστορείται η παράσταση της Θείας Κοινωνίας των Αποστόλων. Η άνω ζώνη είναι κατεστραμμένη. Στην κόγχη της προθέσεως, στο κέντρο, υπάρχει η παράσταση της Άκρας Ταπείνωσης και η δεξιά η μορφή του πρωτομάρτυρα Στεφάνου. Στις υπόλοιπες επιφάνειες του Ιερού Βήματος διατηρούνται σε καλή κατάσταση παραστάσεις ολόσωμων αγίων. Στον τρούλο δεσπόζει ο Παντοκράτορας και γύρω του τα τάγματα των αγγέλων. Πάνω από την πόρτα της εισόδου του κυρίως ναού διατηρείται σε καλή κατάσταση ο Αναπεσών. Πρόκειται για τον Ιησού σε νεαρή ηλικία ανακεκλιμμένο να στηρίζει το κεφάλι του στο δεξί του χέρικαι να ακουμπά τα πόδια του σε υποπόδιο. Στα δεξιά και στα αριστερά της κλίνης του στέκονται με σεβασμό δύο άγγελοι.
Το ξυλόγλυπτο καρυδένιο τέμπλο του καθολικού κατασκευάστηκε κατά την διάρκεια της αναστήλωσης του 1837 σύμφωνα με το Βυζαντινό τύπο. Έχει τρεις πύλες. Είναι υπερυψωμένο με μαρμάρινο δάπεδο και χωρίζεται σε τρεις ζώνες καθ` ύψος: α) στη ζώνη με τις Δεσποτικές εικόνες, β) στη ζώνη με τις μικρογραφίες και γ) στη ζώνη με τα λυπηρά και την επίστεψη.
Η μονή υπήρξε αποδέκτης της Τίμιας Κάρας του Αγίου Μάμαντος, η οποία υπήρξε δωρεά της Τσαρίνας Αικατερίνης .
Πηγή:https://goevia.com/
